PIR Sensörlü Hareket Alarmı

Tüm canlılar vücut ısıları nedeniyle kızılötesi ışık yayar. PIR (Pasif Kızılötesi) sensörü bu ışığı algılar, ama sabit bir ısı kaynağına değil, görüş alanındaki değişime tepki verir. Bu yüzden odada oturan birini değil, hareket eden birini fark eder.

Sensör hareket algıladığında çıkış pinini kendiliğinden HIGH yapar; yani Arduino açısından bir butonu okumaktan farkı yoktur. Bu projede ayrıca "durum değişkeni" kullanarak Seri Port Ekranına sadece hareketin başladığı ve bittiği anı yazdırmayı öğreneceğiz.

• PIR sensörünün çalışma prensibini
• Sensör üzerindeki hassasiyet ve süre ayarlarını
• Durum değişkeniyle olayın başlangıç ve bitişini yakalamayı
• Sensör ısınma süresinin önemini

Projeyi tamamlamak için aşağıdaki 9 çeşit malzemeye ihtiyacınız var. Parçaların çoğu Arduino başlangıç setlerinde hazır olarak bulunur.

Bağlantıları USB kablosu takılı değilken yapın. Her satır, bileşenin hangi bacağının Arduino'nun hangi pinine gideceğini gösterir; çizgi rengi önerilen kablo rengidir.

1. Sensör ayarlarını yapın

   PIR kartının arkasındaki iki turuncu potansiyometreden Sx (hassasiyet) olanı ortaya, Tx (süre) olanı saat yönünün tersine en sona getirin. Jumper'ı H (tekrar tetikleme) konumuna alın.

2. PIR'ı bağlayın

   Erkek-dişi kablolarla VCC'yi 5V'a, OUT'u D2'ye, GND'yi GND'ye bağlayın.

3. LED'i bağlayın

   Kırmızı LED'i 220 Ω direnç üzerinden D13'e, kısa bacağını GND'ye bağlayın.

4. Buzzer'ı bağlayın

   + bacağı D8'e, − bacağı GND'ye bağlayın.

5. Kodu yükleyin

   Kodu yükleyip Seri Port Ekranını açın. Sensör kendini kalibre ederken 30 saniye boyunca hareketsiz bekleyin ve sensörün önünden çekilin.

6. Alarmı test edin

   "Sistem hazır" mesajından sonra sensörün önünden geçin. LED yanmalı, siren çalmalı ve ekrana "Hareket algılandı" yazmalı.

7. Hassasiyeti ince ayarlayın

   Alarm çok kolay tetikleniyorsa Sx potansiyometresini saat yönünün tersine çevirin.

Kodları Arduino IDE'ye yapıştırıp yükleyebilirsiniz. Türkçe karakterler yalnızca yorum satırlarında kullanıldı; Seri Port Ekranına yazdırılan metinlerde bilerek kullanılmadı.

// PIR Sensörlü Hareket Alarmı
// RobotikHocasi.com

const int pirPin = 2;
const int ledPin = 13;
const int buzzerPin = 8;

int hareketDurumu = LOW;   // Bir önceki durum

void setup() {
  pinMode(pirPin, INPUT);
  pinMode(ledPin, OUTPUT);
  pinMode(buzzerPin, OUTPUT);
  Serial.begin(9600);

  // PIR sensörünün ortamı tanıması için bekle
  Serial.println("Sensor isiniyor, 30 saniye bekleyin...");
  for (int i = 30; i > 0; i--) {
    digitalWrite(ledPin, i % 2);   // Beklerken LED yanıp sönsün
    delay(1000);
  }
  digitalWrite(ledPin, LOW);
  Serial.println("Sistem hazir!");
}

void loop() {
  int okuma = digitalRead(pirPin);

  if (okuma == HIGH) {
    digitalWrite(ledPin, HIGH);

    // İki tonlu siren sesi
    tone(buzzerPin, 1200, 150);
    delay(180);
    tone(buzzerPin, 800, 150);
    delay(180);

    // Sadece hareketin başladığı anda mesaj yaz
    if (hareketDurumu == LOW) {
      Serial.println(">> Hareket algilandi!");
      hareketDurumu = HIGH;
    }
  } else {
    digitalWrite(ledPin, LOW);
    noTone(buzzerPin);

    // Sadece hareketin bittiği anda mesaj yaz
    if (hareketDurumu == HIGH) {
      Serial.println("<< Hareket sona erdi.");
      hareketDurumu = LOW;
    }
  }
}

// Hareket sayacı (sessiz mod)
const int pirPin = 2;
const int ledPin = 13;

int oncekiDurum = LOW;
unsigned int hareketSayisi = 0;
unsigned long sonHareket = 0;

void setup() {
  pinMode(pirPin, INPUT);
  pinMode(ledPin, OUTPUT);
  Serial.begin(9600);
  delay(30000);   // Isınma süresi
  Serial.println("Sayac basladi.");
}

void loop() {
  int durum = digitalRead(pirPin);
  digitalWrite(ledPin, durum);

  // Yükselen kenar: LOW -> HIGH geçişi yeni bir hareket demektir
  if (durum == HIGH && oncekiDurum == LOW) {
    hareketSayisi++;
    unsigned long gecen = (millis() - sonHareket) / 1000;
    sonHareket = millis();

    Serial.print("Hareket #");
    Serial.print(hareketSayisi);
    Serial.print("  (onceki hareketten ");
    Serial.print(gecen);
    Serial.println(" sn sonra)");
  }
  oncekiDurum = durum;
}

PIR sensörünün içinde iki yarıya bölünmüş bir piroelektrik eleman bulunur. Ortam sabitken iki yarı aynı miktarda kızılötesi ışık alır ve birbirini dengeler. Sıcak bir cisim görüş alanında hareket ettiğinde önce bir yarıya, sonra diğerine daha fazla ışık düşer. Bu dengesizlik sensörün çıkışını tetikler.

Beyaz kubbe, aslında birçok küçük mercekten oluşan bir Fresnel lensidir. Görüş alanını çok sayıda bölgeye ayırır ve kızılötesi ışığı sensöre odaklar. Böylece yaklaşık 110 derecelik bir açıda, 7 metreye kadar hareket algılanabilir.

Projeyi tamamladıysanız, aşağıdaki fikirlerle bir adım öteye taşıyabilirsiniz.