Buton ile LED Kontrolü

Şimdiye kadar Arduino'ya sadece "şunu yap" dedik; bu projede ilk kez Arduino'ya "dışarıda ne oluyor?" diye soracağız. Push buton, elektronikteki en basit giriş elemanıdır: basıldığında iki bacağı arasındaki yolu kapatır, bırakıldığında açar. Arduino bu farkı bir dijital pin üzerinden HIGH (5V) veya LOW (0V) olarak okur.

Projeyi iki aşamada yapacağız. İlk kodda LED yalnızca butona basılı tuttuğunuz sürece yanacak. İkinci kodda ise her basışta LED'in durumu değişecek; tıpkı odanızdaki ışık anahtarı gibi. İkinci aşamada mekanik butonların neden "zıpladığını" ve bunun yazılımla nasıl çözüldüğünü de öğreneceksiniz.

• Bir pini INPUT olarak ayarlamayı ve digitalRead() ile okumayı
• Pull-down direncinin neden gerekli olduğunu
• if / else ile karar veren kod yazmayı
• millis() ile bekletmeden zaman ölçmeyi ve debounce yapmayı

Projeyi tamamlamak için aşağıdaki 8 çeşit malzemeye ihtiyacınız var. Parçaların çoğu Arduino başlangıç setlerinde hazır olarak bulunur.

Bağlantıları USB kablosu takılı değilken yapın. Her satır, bileşenin hangi bacağının Arduino'nun hangi pinine gideceğini gösterir; çizgi rengi önerilen kablo rengidir.

1. Güç hatlarını hazırlayın

   Arduino'nun 5V pinini breadboard'un kırmızı (+) hattına, GND pinini mavi (−) hattına bağlayın. Bundan sonra bütün 5V ve GND ihtiyaçlarını bu hatlardan alacağız.

2. LED'i yerleştirin

   LED'in uzun bacağını bir sütuna, kısa bacağını yan sütuna takın. Kısa bacağı doğrudan − hattına bağlayın. Uzun bacağın olduğu sütuna 220 Ω direncin bir ucunu takın, diğer ucunu D8 pinine giden kabloyla birleştirin.

3. Butonu orta kanala oturtun

   Butonu breadboard'un ortasındaki boşluğun üzerine, bacakları iki yarıya gelecek şekilde bastırın. Sol üst bacağı + hattına bağlayın.

4. Pull-down direncini ekleyin

   Butonun sağ alt bacağının (çapraz bacak) bulunduğu sütundan 10 kΩ direnci − hattına bağlayın. Bu direnç, buton basılı değilken pini güvenli şekilde 0V'ta tutar.

5. Giriş pinini bağlayın

   Aynı sütundan (sağ alt bacak) bir kabloyu Arduino'nun D2 pinine götürün. Artık butona basıldığında D2 pini 5V, bırakıldığında 0V görecek.

6. Kodu yükleyin

   Arduino IDE'yi açın, Araçlar › Kart menüsünden Arduino Uno'yu, Araçlar › Port menüsünden kartınızın bağlı olduğu portu seçin. Aşağıdaki ilk kodu yapıştırıp Yükle (→) düğmesine basın.

7. Test edin

   Butona basılı tuttuğunuzda LED yanmalı, bıraktığınızda sönmelidir. Seri Port Ekranını (9600 baud) açarak butonun anlık durumunu da izleyebilirsiniz.

Kodları Arduino IDE'ye yapıştırıp yükleyebilirsiniz. Türkçe karakterler yalnızca yorum satırlarında kullanıldı; Seri Port Ekranına yazdırılan metinlerde bilerek kullanılmadı.

// Buton ile LED Kontrolü - Temel sürüm
// RobotikHocasi.com

const int butonPin = 2;   // Butonun bağlı olduğu pin
const int ledPin = 8;     // LED'in bağlı olduğu pin

int butonDurumu = 0;      // Butondan okunan değer

void setup() {
  pinMode(ledPin, OUTPUT);    // LED pini çıkış
  pinMode(butonPin, INPUT);   // Buton pini giriş
  Serial.begin(9600);         // Seri haberleşmeyi başlat
}

void loop() {
  butonDurumu = digitalRead(butonPin);   // Butonu oku

  if (butonDurumu == HIGH) {             // Butona basıldı mı?
    digitalWrite(ledPin, HIGH);          // LED'i yak
    Serial.println("Butona basildi");
  } else {
    digitalWrite(ledPin, LOW);           // LED'i söndür
  }

  delay(10);   // Okumalar arasında kısa bir ara
}

// Buton ile LED Kontrolü - Aç/Kapa (toggle) sürümü
// RobotikHocasi.com

const int butonPin = 2;
const int ledPin = 8;

bool ledDurumu = false;              // LED şu an yanıyor mu?
int sonOkuma = LOW;                  // Bir önceki ham okuma
int kararliDurum = LOW;              // Debounce sonrası güvenilir durum
unsigned long sonDegisim = 0;        // Son değişimin zamanı
const unsigned long bekleme = 50;    // Debounce süresi (ms)

void setup() {
  pinMode(ledPin, OUTPUT);
  pinMode(butonPin, INPUT);
}

void loop() {
  int okuma = digitalRead(butonPin);

  // Okuma değiştiyse zamanlayıcıyı sıfırla
  if (okuma != sonOkuma) {
    sonDegisim = millis();
  }

  // Okuma 50 ms boyunca sabit kaldıysa gerçek bir değişimdir
  if ((millis() - sonDegisim) > bekleme) {
    if (okuma != kararliDurum) {
      kararliDurum = okuma;

      // Sadece basılma anında (LOW -> HIGH) LED'i ters çevir
      if (kararliDurum == HIGH) {
        ledDurumu = !ledDurumu;
        digitalWrite(ledPin, ledDurumu);
      }
    }
  }

  sonOkuma = okuma;
}

Bir dijital pin hiçbir yere bağlı değilse "havada" (floating) kalır. Bu durumda çevredeki elektriksel gürültüyü anten gibi toplar ve rastgele HIGH-LOW değerleri okursunuz. 10 kΩ pull-down direnci pini zayıf bir şekilde GND'ye çeker: buton basılı değilken pin kesin olarak LOW olur. Butona basıldığında 5V doğrudan pine ulaşır ve direncin zayıf çekişini yener, pin HIGH olur.

Mekanik butonların içindeki metal kontaklar basıldığı anda birkaç milisaniye boyunca titreşir. Arduino saniyede binlerce okuma yaptığı için tek bir basışı 5–10 basış gibi görebilir. Buna buton sıçraması (bounce) denir. Toggle kodundaki debounce mantığı, okumanın 50 ms boyunca değişmeden kalmasını bekleyerek bu titreşimleri filtreler.

Projeyi tamamladıysanız, aşağıdaki fikirlerle bir adım öteye taşıyabilirsiniz.